مقدمه66
4-1- توصیف دادهها66
4-1-1 ویژگیهای فردی پاسخ کنندگان66
4-1-2 اطلاعات حاصل از سؤالات مربوط به فرضیههای تحقیق69
4-2- انجام آزمونهای مورد نظر89
4-2-1- آزمون فرضیههای اصلی تحقیق89
4-2-2- آزمون فرضیه های فرعی تحقیق94
فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات 105
5-1- مقدمه106
5-2- خلاصه پژوهش106
5-3- پیشنهادات108
5-4- پیشنهاداتی برای پژوهش های آتی110
مقدمه
ورود به قرن بیست و یکم و عصر اطلاعات با چالش ها و نگرانیهای بسیار جدی همچون بحران های زیست محیطی، فقر، گرسنگی، سوء تغذیه و خشکسالی همراه بوده است. در این میان، هیچ یک از برنامه های طراحی شده توسعه و فناوری های نوین قرن بیستمی، نتوانسته‌اند تاثیر قاطعی در رفع این مسایل و شکاف توسعه و تبعات ناشی از آن داشته باشند. (کارول، کلی، 2003)
تمام افراد در جامعه دانش محور، در هر موقعیت مکانی و زمانی، دسترسی یکسانی به اطلاعات مورد نیاز خود خواهند داشت و این دسترسی به اطلاعات نه تنها حق افراد است، بلکه ابزار و شاخص توسعه1 نیز محسوب گردیده و حتی این جوامع را می توان بر مبنا شاخص ارزش اطلاعات2 و دسترسی به آن طبقه بندی کرد. (اسکات تاپ، 1996)
عوامل متعدد و متنوعی زمینه ایجاد و توسعه بانکداری الکترونیک را فراهم می سازند که همگی ناشی از رشد فناوری و پیچیده تر شدن زندگی بشر هستند. در این باره ضرورت های زیر را می توان برشمرد:
الف – رشد فناوری به ویژه فناوری اطلاعات و پهنای باند مخابراتی :
فناوری اطلاعات نهاد عصر حاضر بوده و با نرخی فزاینده و تصاعدی در حال رشد است. به طوریکه در واقع می توان عصر حاضر را عصر فناوری اطلاعات3 نامید .
ب – افزایش سرمایه گذاری بانکها در بخش فناوری اطلاعات و تطبیق آن با نیازها و شرایط خویش :
بانکها، سرمایه گذاری کلانی در زمینه فناوری اطلاعات به عمل آورده اند و بخش دولتی نیز در پاسخگویی به شرایط کنونی و کم کردن شکاف بین بخش خصوصی و دولتی، ناگزیر از سرمایه گذاری در این زمینه می باشد.4 (OECD,1999)

ج – رشد استفاده از اینترنت و عادت کردن مردم به استفاده از آن :
اینترنت یکی از پدیده های منحصر به فرد قرن اخیر است که ضمن تاثیرات بسیار بر زندگی مردم، مزایای بسیاری نیز در پی داشته که استفاده از آنرا گسترش داده است. به عنوان مثال، در حالیکه در ژوئن 1997 تعداد 22/5 میلیون کامپیوتر سرور و 50 میلیون کاربر اینترنت وجود داشته است، این مقدار در ژانویه 2001 به 115 میلیون کامپیوتر سرور و 573 میلیون کاربر اینترنت رسیده که پیش بینی می شود تا پایان دهه حاضر به 2/2 میلیارد کاربر در سراسر جهان افزایش یابد.(بروک، 2000). امروزه کشورهایی که به استفاده از اینترنت کمتر اعتماد دارند از سرانه درامد کمتری نیز برخوردارند و در واقع اینترنت تاثیرات مثبتی بر توسعه اقتصادی دارد. (کسر هانگ، 2010)
د – تغییرات انتظارات شهروندان و بالا رفتن سطح توقعات آنها :
انتظارات افراد در مورد خدمات و محصولات و نحوه و کیفیت ارائه آن بطور روزافزون در حال تغییراست و بانکها نیز می بایست پاسخگوی این نیازهای و انتظارات باشند.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-1- بیان موضوع و مسأله تحقیق :
قرن بیست و یکم را عصر اطلاعات و دانایی نامیده اند زیرا نقش اساسی در آن بر عهده اطلاعات بوده و نوید بخش جهانی نو با شیوه های نوین بکارگیری اطلاعات و دانش است. حرف اول را در این دوران جدید، فناوری اطلاعات می زند. فناوری اطلاعات به معنای به کارگیری سیستم ها، شبکه های ارتباطی و کامپیوترها برای اداره، پردازش و مدیریت داده ها در جهت کسب، ذخیره و تسهیم آنهاست. (شارما، 2003)
این فناوری بر جنبه های مختلف زندگی افراد و اجتماعات تاثیر بسیار گذاشته و به سرعت در حال تاثیر گذاری بر الگوهای زندگی، شیوه تحقیق، آموزش، مدیریت، حمل و نقل، ارتباطات امنیت و بهداشت است. دوره ای از زمان را که در آن به سر می بریم ”همه پدیده ها الکترونیک“5 نامیده اند، که از جمله آنها می توان به تجارت الکترونیکی، بانکداری الکترونیکی، یادگیری الکترونیکی6 ، شهروند الکترونیکی7 مدیریت الکترونیکی روابط با مشتری8 ،تدارکات الکترونیکی9 و در مجموع زندگی الکترونیکی10 اشاره کرد.

2-1- اهمیت و ضرورت تحقیق :
افزایش تقاضای دسترسی عمومی به اینترنت برای دریافت اطلاعات و خدمات، روشهای کار و زندگی را تحت تاثیر قرار داده است. یکی از پدیده های منبعث از آن که در طول دهه اخیر به گونه ای بسیار گسترده در جوامع پیشرفته مطرح گردیده و سپس در سایر جوامع نیز با اقبال خوبی مواجه شده و حتی در مواردی نیز با اجراء موفقیت آمیزی همراه بوده است، پدیده بانکداری الکترونیک می باشد. بانکداری الکترونیک، فرصت هایی را فراهم می کند تاکیفیت خدمات ارائه شده به تمامی شهروندان بهبود یافته تا آنها قادر باشند در هر زمان از شبانه روز (هفت روز هفته و در 24 ساعت) به خدمات یا اطلاعات دسترسی داشته باشند. در این تحقیق بانک صادرات شهرزابل مورد بررسی قرار گرفته است. تا موانع پیاده سازی و توسعه بانکداری الکترونیک مشخص گردد.
4-1- گزاره های تحقیق :
1-4-1- اهداف تحقیق : ایجاد و توسعه بانکداری الکترونیک در ایران با چالشهای مختلفی روبرو می‌باشد که شناسایی و سپس ارائه راه کار به منظور غلبه بر این چالشها، مهمترین هدف این تحقیق است. بنابر این سعی شده است تا از یک سو با یک تجزیه و تحلیل دقیق و از سوی دیگر با استفاده از طبقه بندی مناسب، راه کارهایی بر اساس نظرات خبرگان و متخصصان در بانک صادرات شهرزابل ارائه شود. بطور کلی اهداف این پژوهش در دو بعد قابل طبقه بندی هستند :
الف – بعد نظری :
1- مطالعه در زمینه بانکداری الکترونیک و آشنایی با ویژگیها و ابعاد آن
2- گردآوری مجموعه ای از مفاهیم بانکداری الکترونیک
3- کمک به غنی تر شدن تئوریهای مربوط به بانکداری الکترونیک
4- آگاهی از تلاشهای صورت گرفته در سایر کشورهای جهان در زمینه استقرار بانکداری الکترونیک
5- تعیین شاخص های مهم سنجش پیشرفت در توسعه بانکداری الکترونیک
ب – بعد کاربردی این اهداف عبارتند از :
1- آشنایی با اهمیت بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین بانکداری الکترونیک درجهت خدمات رسانی وپاسخگویی‌به شهروندان در بانک صادرات شهرزابل
2- کمک به پیاده سازی هرچه سریعتر و موثرتر بانکداری الکترونیک در بانک صادرات شهرزابل
3- ارائه راه کارهایی برای توسعه بانکداری الکترونیک در بانک صادرات شهرزابل
2-4-1- فرضیه های تحقیق : فرضیه های تحقیق مبتنی بر این سئوال اساسی است که ”عوامل موثر در پیاده سازی و توسعه بانکداری الکترونیک در بانک صادرات ایران شهرزابل کدامند؟“ به این ترتیب، فرضیه های اصلی تحقیق شکل می گیرند که عبارتند از :
فرضیه1- عوامل فنی مانع توسعه بانکداری الکترونیک در بانک صادرات ایران شهرزابل می‌باشند.
فرضیه2- عوامل‌فرهنگی مانع ‌ایجاد و توسعه ‌بانکداری ‌الکترونیک‌ در بانک صادرات ایران شهرزابل می‌باشند.
فرضیه 3- عوامل مدیریتی مانع ایجاد توسعه بانکداری الکترونیک در بانک صادرات ایران شهرزابل می‌باشند.
فرضیه4- عوامل مالی ‌مانع ایجاد و توسعه بانکداری ‌الکترونیک در بانک صادرات ایران شهرزابل می‌باشند.

مقدمه
ورود به قرن بیست و یکم و عصر اطلاعات با چالش ها و نگرانیهای بسیار جدی همچون بحران های زیست محیطی، فقر، گرسنگی، سوء تغذیه و خشکسالی همراه بوده است. در این میان، هیچ یک از برنامه های طراحی شده توسعه و فناوری های نوین قرن بیستمی، نتوانسته‌اند تاثیر قاطعی در رفع این مسایل و شکاف توسعه و تبعات ناشی از آن داشته باشند. (کارول، کلی، 2003)
تمام افراد در جامعه دانش محور، در هر موقعیت مکانی و زمانی، دسترسی یکسانی به اطلاعات مورد نیاز خود خواهند داشت و این دسترسی به اطلاعات نه تنها حق افراد است، بلکه ابزار و شاخص توسعه11 نیز محسوب گردیده و حتی این جوامع را می توان بر مبنا شاخص ارزش اطلاعات12 و دسترسی به آن طبقه بندی کرد. (اسکات تاپ، 1996)
عوامل متعدد و متنوعی زمینه ایجاد و توسعه بانکداری الکترونیک را فراهم می سازند که همگی ناشی از رشد فناوری و پیچیده تر شدن زندگی بشر هستند. در این باره ضرورت های زیر را می توان برشمرد:
الف – رشد فناوری به ویژه فناوری اطلاعات و پهنای باند مخابراتی :
فناوری اطلاعات نهاد عصر حاضر بوده و با نرخی فزاینده و تصاعدی در حال رشد است. به طوریکه در واقع می توان عصر حاضر را عصر فناوری اطلاعات13 نامید .
ب – افزایش سرمایه گذاری بانکها در بخش فناوری اطلاعات و تطبیق آن با نیازها و شرایط خویش :
بانکها، سرمایه گذاری کلانی در زمینه فناوری اطلاعات به عمل آورده اند و بخش دولتی نیز در پاسخگویی به شرایط کنونی و کم کردن شکاف بین بخش خصوصی و دولتی، ناگزیر از سرمایه گذاری در این زمینه می باشد.14 (OECD,1999)
ج – رشد استفاده از اینترنت و عادت کردن مردم به استفاده از آن :
اینترنت یکی از پدیده های منحصر به فرد قرن اخیر است که ضمن تاثیرات بسیار بر زندگی مردم، مزایای بسیاری نیز در پی داشته که استفاده از آنرا گسترش داده است. به عنوان مثال، در حالیکه در ژوئن 1997 تعداد 22/5 میلیون کامپیوتر سرور و 50 میلیون کاربر اینترنت وجود داشته است، این مقدار در ژانویه 2001 به 115 میلیون کامپیوتر سرور و 573 میلیون کاربر اینترنت رسیده که پیش بینی می شود تا پایان دهه حاضر به 2/2 میلیارد کاربر در سراسر جهان افزایش یابد.(بروک، 2000). امروزه کشورهایی که به استفاده از اینترنت کمتر اعتماد دارند از سرانه درامد کمتری نیز برخوردارند و در واقع اینترنت تاثیرات مثبتی بر توسعه اقتصادی دارد. (کسر هانگ، 2010)
د – تغییرات انتظارات شهروندان و بالا رفتن سطح توقعات آنها :
انتظارات افراد در مورد خدمات و محصولات و نحوه و کیفیت ارائه آن بطور روزافزون در حال تغییراست و بانکها نیز می بایست پاسخگوی این نیازهای و انتظارات باشند.

1-1- بیان موضوع و مسأله تحقیق :
قرن بیست و یکم را عصر اطلاعات و دانایی نامیده اند زیرا نقش اساسی در آن بر عهده اطلاعات بوده و نوید بخش جهانی نو با شیوه های نوین بکارگیری اطلاعات و دانش است. حرف اول را در این دوران جدید، فناوری اطلاعات می زند. فناوری اطلاعات به معنای به کارگیری سیستم ها، شبکه های ارتباطی و کامپیوترها برای اداره، پردازش و مدیریت داده ها در جهت کسب، ذخیره و تسهیم آنهاست. (شارما، 2003)
این فناوری بر جنبه های مختلف زندگی افراد و اجتماعات تاثیر بسیار گذاشته و به سرعت در حال تاثیر گذاری بر الگوهای زندگی، شیوه تحقیق، آموزش، مدیریت، حمل و نقل، ارتباطات امنیت و بهداشت است. دوره ای از زمان را که در آن به سر می بریم ”همه پدیده ها الکترونیک“15 نامیده اند، که از جمله آنها می توان به تجارت الکترونیکی، بانکداری الکترونیکی، یادگیری الکترونیکی16 ، شهروند الکترونیکی17 مدیریت الکترونیکی روابط با مشتری18 ،تدارکات الکترونیکی19 و در مجموع زندگی الکترونیکی20 اشاره کرد.

2-1- اهمیت و ضرورت تحقیق :
افزایش تقاضای دسترسی عمومی به اینترنت برای دریافت اطلاعات و خدمات، روشهای کار و زندگی را تحت تاثیر قرار داده است. یکی از پدیده های منبعث از آن که در طول دهه اخیر به گونه ای بسیار گسترده در جوامع پیشرفته مطرح گردیده و سپس در سایر جوامع نیز با اقبال خوبی مواجه شده و حتی در مواردی نیز با اجراء موفقیت آمیزی همراه بوده است، پدیده بانکداری الکترونیک می باشد. بانکداری الکترونیک، فرصت هایی را فراهم می کند تاکیفیت خدمات ارائه شده به تمامی شهروندان بهبود یافته تا آنها قادر باشند در هر زمان از شبانه روز (هفت روز هفته و در 24 ساعت) به خدمات یا اطلاعات دسترسی داشته باشند. در این تحقیق بانک صادرات شهرزابلمورد بررسی قرار گرفته است. تا موانع پیاده سازی و توسعه بانکداری الکترونیک مشخص گردد.
4-1- گزاره های تحقیق :
1-4-1- اهداف تحقیق : ایجاد و توسعه بانکداری الکترونیک در ایران با چالشهای مختلفی روبرو می‌باشد که شناسایی و سپس ارائه راه کار به منظور غلبه بر این چالشها، مهمترین هدف این تحقیق است. بنابر این سعی شده است تا از یک سو با یک تجزیه و تحلیل دقیق و از سوی دیگر با استفاده از طبقه بندی مناسب، راه کارهایی بر اساس نظرات خبرگان و متخصصان در بانک صادرات سرپرستی شمال ارائه شود. بطور کلی اهداف این پژوهش در دو بعد قابل طبقه بندی هستند :
الف – بعد نظری :
1- مطالعه در زمینه بانکداری الکترونیک و آشنایی با ویژگیها و ابعاد آن
2- گردآوری مجموعه ای از مفاهیم بانکداری الکترونیک
3- کمک به غنی تر شدن تئوریهای مربوط به بانکداری الکترونیک
4- آگاهی از تلاشهای صورت گرفته در سایر کشورهای جهان در زمینه استقرار بانکداری الکترونیک
5- تعیین شاخص های مهم سنجش پیشرفت در توسعه بانکداری الکترونیک
ب – بعد کاربردی این اهداف عبارتند از :
1- آشنایی با اهمیت بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین بانکداری الکترونیک درجهت خدمات رسانی وپاسخگویی‌به شهروندان در بانک صادرات شهرزابل
2- کمک به پیاده سازی هرچه سریعتر و موثرتر بانکداری الکترونیک در بانک صادرات شهرزابل
3- ارائه راه کارهایی برای توسعه بانکداری الکترونیک در بانک صادرات سرپرستی شمال تهران
2-4-1- فرضیه های تحقیق : فرضیه های تحقیق مبتنی بر این سئوال اساسی است که ”عوامل موثر در پیاده سازی و توسعه بانکداری الکترونیک در بانک صادرات ایران شهرزابل کدامند؟“ به این ترتیب، فرضیه های اصلی تحقیق شکل می گیرند که عبارتند از :
فرضیه1- عوامل فنی مانع توسعه بانکداری الکترونیک در بانک صادرات ایران شهرزابل می‌باشند.
فرضیه2- عوامل‌فرهنگی مانع ‌ایجاد و توسعه ‌بانکداری ‌الکترونیک‌ در بانک صادرات ایران شهرزابل می‌باشند.
فرضیه 3- عوامل مدیریتی مانع ایجاد توسعه بانکداری الکترونیک در بانک صادرات ایران شهرزابل می‌باشند.
فرضیه4- عوامل مالی ‌مانع ایجاد و توسعه بانکداری ‌الکترونیک الکترونیک در بانک صادرات ایران شهرزابل می‌باشند.

5-1- متغییر های تحقیق :
متغییرهای تحقیق به دو دسته مستقل 21و وابسته22 تقسیم شده اند. بنابراین در این تحقیق، عوامل موثر در پیاده سازی و توسعه بانکداری الکترونیک در ایران، متغیرهای مستقل می باشند و محقق آنها را تحت عناوین عوامل فنی، عوامل فرهنگی، عوامل مدیریتی و عوامل مالی طبقه بندی نموده است. به علاوه بانکداری الکترونیک متغییر وابسته ای است که محقق در صدداست تا عوامل موثر بر پیاده سازی وتوسعه آنرا بررسی نماید.
6-1- روش تحقیق :
از آنجا که در این تحقیق ، محقق قصد دارد به توصیف عوامل موثر در ایجاد و توسعه بانکداری الکترونیک در ایران و از دیدگاه خبرگان در دسترس بپردازد، بنابراین از روش تحقیق توصیفی 23 و برای اجراء آن از نوع پیمایشی 24بهره می گیرد.
روش گردآوری داده های تحقیق : در این تحقیق از روشهای کتابخانه ای (کتاب مقالات، پایان نامه ها و متون اینترنتی) و غیر کتابخانه ای (ابزاهایی مثل مصاحبه با خبرگان و توزیع وتحلیل پرسشنامه)25 ، استفاده گردید.
7-1- جامعه آماری و نمونه تحقیق
جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه خبرگان و متخصصان صاحب نظر و آشنا با موضوع بانکداری الکترونیکی و مباحث مرتبط با آن در بانک صادرات می‌باشد. جامعه آماری تحقیق شامل 163 نفر خبره و متخصص موجود در نظر گرفته شدند. منظور از خبرگان افراد صاحب نظر و کارشناس در بانک صادرات شهرزابل است که در حوزه بانکداری الکترونیک مطلع می‌باشند. که همه به عنوان نمونه در نظر گرفته شدند.

8-1- مدل تحقیق:
مدل تحقیق مشتمل بر 4 مؤلفه اصلی به عنوان موانع توسعه و پیاده سازی بانکداری الکترونیک عبارتند از: 1- موانع فنی 2- موانع فرهنگی 3- موانع مدیریتی 4- موانع مالی
برای هر یک از این مؤلفه‌ها شاخص‌هائی در نظر گرفته شده که به تفصیل در فصل دوّم به آن پرداخته می‌شود.
مقدمه
با توجه به ورود تکنولوژیهای جدید در پردازش و تبادل داده‌ها‌، نیازهای جدیدی برای نحوه ارایه خدمات بانکی مطرح شده است. نوآوریهای تکنولوژیکی، مهمترین منبع برای رشد اقتصادی می‌باشند. توسعه سریع در تکنولوژی، اگر بطور مناسب و به موقع باشد به توسعه اقتصاد یک کشور کمک می‌کند. کشوری که در استفاده از تکنولوژیهای جدید، شکست می‌خورد و یا حتی در پیاده سازی آنها تاخیر می‌کند، در پشت سر دیگران قرار می‌گیرد. اقتصاد جدید تحت تاثیر انقلاب الکترونیکی، کامپیوترها، شبکه‌ها‌ی کامپیوتری و توسعه اینترنت قرار گرفته است. تغییرات تکنولوژیکی نه تنها بر روی تولید و تجارت تاثیر می‌گذارند که بر روی واسطه‌ها‌ی مالی و بانکها نیز تاثیر گذارند (چرنی اندری: 2001).
باگسترش فنآوری اطلاعات درعرصه های مختلف زندگی بشرمفاهیم و پدیده های جدیدی بوجود آمده است ازجمله این مفاهیم می‌توان به تجارت الکترونیک26، بانکداری الکترونیک27، خدمات الکترونیک28، دولت الکترونیک 29، بیمه الکترونیک30 و آموزش الکترونیک31 اشاره نمود.
با نگاهی به تجارب کشورهای پیشرفته و رشد خدمات بانکداری الکترونیک، می‌توان نیازهای در حال شکل گیری در زمینه خدمات بانکی را مشاهده نمود. فنآوری اطلاعات و ارتباطات (ICT32) به این صنعت شکل منعطف و متحول بخشیده و آنرا مجبور به ترک بعضی قیود و مقررات سنتی نموده است. صنایع مالی بیشتر از صنایع دیگر بر جمع‌آوری، پردازش، تجزیه و تحلیل و ارائه اطلاعات به منظور برآورده کردن نیازهای مشتریان، تکیه می‌کنند. با در نظر گرفتن اهمیت اطلاعات در بانکداری، عجیب نیست که بگوئیم بانکها از اولین استفاده کنندگان تکنولوژیهای خودکار پردازش اطلاعات می‌باشند. ارائه خدمات مختلف در بازار الکترونیکی و سهولت دستیابی اطلاعات مورد نیاز، زمینه ساز اصلی بانکداری الکترونیک بوده است. پیاده سازی بانکداری الکترونیک در هر کشوری نیاز به زیرساخت‌های گوناگون دارد، که شناخت این زیرساخت‌ها به همراه شناخت تاثیرات و چالشهای بانکها در هنگام پیاده سازی بانکداری الکترونیک، راهنمای مناسبی برای بانکها در دستیابی به موفقیت خواهد بود. مطالعات نشان می‌دهد که بانکداری آنلاین سود آورترین و ثروت آور ترین بخش بانک است بنحوی که هیچ بانکی امروزه قدرت شبکه آنلاین را کم اهمیت نمی‌شمارد. (حقیقی، دیوانداری، کیماسی: 2010).
2-1- تاریخچه بانکداری

در بانک‌های قدیم که در درجه اول مؤسسات سپرده گذاری بودند، محلی مطمئن برای نگهداری پول، طلا و دیگر اجناس با ارزش در اختیار مشتریان قرار داده می‌شد. با ظهور چک در سال 1865 میلادی، نقش مزبور گسترش یافته، و شامل وظایف مربوط به اتاق پایاپای نیز گردید. در اوایل دهه 1960، نوع دیگری از خدمات به نام کارت‌های اعتباری در اختیار عموم قرار گرفت. با تاسیس اتاقهای پایاپای اتوماتیک 33که از سیستم انتقال الکترونیکی منابعEFT34 استفاده می‌نمودند ساختار سیستم بانکی یک بار دیگر دچار تحولی عمده گردید و به تبع آن استفاده از روشهای پرداخت و ماشین‌های تحویلداری خودکار ATM 35در دهه 90 به سرعت رشد نمود (هومفری، 1984).
با استفاده وسیع از EFT، بانکها از مؤسسات سپرده گذاری که منابع فیزیکی را نگهداری می‌نمودند به مراکز پردازش اطلاعات تبدیل شدند. پول نیز از یک مفهوم قابل لمس36 به یک مفهوم غیر قابل لمس37 تبدیل گردید و در واقع مبادله الکترونیکی اطلاعات EDI38 به جای پردازش اسنادی کاغذی مورد استفاده قرار گرفت (نادلر، 1988).
تغییرات تکنولوژیکی، نه تنها بر روی تولید و تجارت تاثیر گذاشت، بلکه توانست بر روی واسطه‌ها‌ی مالی و بانکها نیز تاثیرگذار باشد. بانکها بعنوان مؤسسات مالی، بطور طبیعی به هر تغییری در اقتصاد و محیط تکنولوژیکی، واکنش سریع نشان می‌دهند (اندری:2001).
انقلاب تکنولوژیکی در صنعت بانکداری در سال 1950، وقتیکه اولین ماشین‌های خودکار مربوط به نگهداری مستندات 39در تعدادی از بانکهای آمریکا، شروع بکار کردند، آغاز شد. اتوماسیون در بانکداری در دهه بعد از آن رایج شد و انقلاب دوم در صنعت بانکداری در سال 1970، با ایجاد تکنولوژی پرداخت الکترونیکی بوقوع پیوست (فرگوسن:2000).
2 -1-1- بانک
بانک مشتقی از” “Banco است که واژه ای لاتین و به معنای پیشخوان و نیمکتی است که صرافان ایتالیایی قرون وسطی در پشت آن به معامله و مبادله پول می‌پرداختند. برخی نیز معتقدند که بانک از واژه ای آلمانی آن” “Banca به معنای شرکت اخذ شده است. امروزه بانک به معنای مکانی برای عملیات پولی و اعتباری است که در آن به نقل و انتقال وجوه، صدور برات، نگاهداری سرمایه اشخاص و مؤسسه‌ها‌ می‌پردازند و این سرمایه‌ها‌ با اعطای وام و اعتبار، در امور اقتصادی، به جریان می‌افتد.(ربیعی، 1380(
2-1-2- پیشینه بانک در جهان
پس از پایان گرفتن دوران اقتصاد پایاپای، پول نقش کالای واسطه را پیدا کرد و از آن پس تجارت از سطوح معاملات محلی فراتر رفت و سرزمین‌های وسیعتری را پوشش داد. ارتقاء داد و ستد به منطقه و سپس به سرزمین‌های گوناگون، پولهای گوناگون را در تبادلات بازرگانی سبب شد و به تدریج تبدیل پولهای گوناگون در کار تجارت رواج یافت و در مراکز عمده تجارت در دنیای قدیم، صرافی‌ها که مرکز مبادله پول بودند، به وجود آمدند و به مرور زمان، حرفه اختصاصی بعضی از تجار، تبدیل و معامله پول شده و صنف جدیدی به نام صراف بر صنف‌های دیگر افزوده شد. با آغاز عصر جدید صنعتی که استعمار را به همراه داشت، رقم مبادلات در مقایسه با گذشته، رشد وصف ناپذیری یافت که بطور طبیعی در نتیجه افزایش حجم تبدیل و صرف پول بود(ربیعی،1380(
2-1-3- پیشینه بانک در ایران
سابقه صرافی در ایران به دوره هخامنشی می‌رسد. زیرا پس از آنکه کوروش بین النهرین را تصرف کرد و امپراطوری بابل سقوط کرد، ایران بر این کشور که مرکز عمده بازرگانی جهان قدیم بود، مسلط شد و مؤسسه‌ها‌ی صرافی اجی بی و موراشو را، که یهودیان در آن کشور ایجاد کرده بودند، به خدمت دولت ایران درآورد و این مؤسسه‌ها‌ به تدریج در سراسر امپراطوری هخامنشی گسترش یافت، زیرا ایران که بر سر راه تجارت مشرق به مغرب قرار داشت و کالاهای مورد نیاز غرب از ایران می‌گذشت، تبدیل به یکی از مراکز مهم تجاری جهان شد. در دوره‌ها‌ی بعد، ایران همچنان این موقعیت را حفظ کرد و تجارت و هم پای آن صرافی در ایران رونق یافت، تا جائیکه می‌توانیم بگوئیم، برات به معنی برگه حواله پرداخت قرض و چک از ابداعات مؤسسه‌ها‌ی صرافی در دوره ساسانی است.
2-2- تبادلات مالی بصورت الکترونیکی
ایده پرداخت برای کالاها و خدمات به صورت الکترونیکی ایده جدیدی است. امروزه، بخش عمده‌ای از پردازش معاملات بصورت الکترونیکی انجام می‌شود. از اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد میلادی، انگیزه‌ها‌ی متفاوتی جهت پرداخت از طریق شبکه‌ها‌ی کامپیوتری مطرح شد، که بسیاری از آنها فراتر از مرحله طراحی قرار گرفتند.
امروزه مصرف کنندگان می‌توانند کالاهایشان را توسط کاتالوگها از طریق شبکه گسترده جهانی40 انتخاب کنند و زمانیکه وارد فاز پرداخت می‌شوند، قادرند مکانیزمهای مختلفی را به کار ببرند. این مکانیزمها، از فرستادن شماره کارتهای اعتباری رمز نگاری شده از طریق اینترنت تا بکار بردن تلفن، موبایل یا فکس برای انتقال اطلاعات حساس پرداخت، متغیر هستند. همزمان شمار زیادی از الگوهای متنوع و جدید روشهای پرداخت شبکه‌ها‌ در دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی، سازمانهای تجاری و بخش بانکداری در حال رشد و گسترش هستند. بعضی از این الگوها تنها در حد یک نظریه هستند، در حالیکه بعضی دیگر هم اکنون آزمایشات تکمیلی مختلفی را در سطح گسترده ای پشت سر گذاشته اند. (شیخانی، 1378)
2 -2-1- انتقال الکترونیکی منابع EFT
یک سیستم انتقال منابع به مجموعه ای از فعالیتها اطلاق می‌گردد که بوسیله بانکها و مؤسسات دیگر از قبیل اتاقهای پایاپای جهت انتقال منابع بین بانکها انجام می‌گیرد. توسعه کارآمد ارسال دستور انتقال منابع از طریق ارتباط بین دو کامپیوتر، خواه از طریق دیسکت و یا از طریق خطوط تلفن، نقش فعالتری به سیستم‌های انتقال منابع داد که به تبع آن شبکه‌ها‌ی کاربر بسته41 جدید برای انتقال منابع به صورت الکترونیکی ایجاد گردید. نیازهای تکنیکی شبکه‌ها‌ی جدید، بصورت شدیدتری ایجاب می‌نمود تا پیامها بصورت فرمت شده و با استانداردهای خاصی مبادله گردد. از طرف دیگر، آسیب پذیری سیستم‌های انتقال الکترونیکی منابع در برابر تقلب و سوءاستفاده ایجاب می‌نمود تا از روشهای امنیتی پیشرفته استفاده شود. (همان منبع)
قانون EFT

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

کمتر کشوری دارای یک قانون مشخص و معین در ارتباط با بانکداری الکترونیک می‌باشد، که از دلایل عمده آن وارداتی بودن اینگونه سیستمها و به تبع آن عدم اشراف کامل مسئولین ذیربط با کلیه جنبه‌ها‌ی آنها می‌باشد. این امر بخصوص در ارتباط با کشورهای در حال توسعه صادق است. لذا در این کشورها معمولاً به دلیل اینکه طراح قراردادها، خود بانکها می‌باشند، تمامی‌شرایط موجود در قرارداد به نفع بانکها تعیین می‌گردد تا ضرر و زیانی گریبانگیر بانک نگردد. این امر باعث گردیده تا اینگونه سیستمها از کارایی بالایی برخوردار نباشند و همواره با مشکلات عدیده ای روبرو گردند. معمولاً نیاز به قوانین هنگامی‌احساس می‌شود که شاکیانی از اینگونه شبکه‌ها‌ پیدا شوند که با آشنایی کامل با اینگونه سیستمها و نقاط ضعف آنها از مراجع قضایی ادعای حق نمایند. از طرف دیگر در صورت عدم وجود قانون، اگر مشتری به دادگاه مراجعه کند، دادگاه مجبور است با شاخص قراردادن عرف بانکها در ارائه اینگونه سیستمها مشخص نماید که آیا بانکی در ارائه خدمات مزبور قصوری انجام داده است یا خیر؟ در این حالت نیز تعیین کننده شاخصهای مزبور کارشناسان بانکی می‌باشند که ترجیح می‌دهند کمتر به ضرر بانکها صحبت کنند. به عنوان مثال: معمولاً بانکها در برابر خرابی دستگاههای کامپیوتری، سیستم پردازش داده‌ها و خطوط ارتباطی، خود را مبرا نموده و هیچگونه مسئولیتی را بر عهده نمی‌گیرند، ولی سؤالی که در اینجا بی پاسخ می‌ماند، مشخصاتی است که سیستمهای کامپیوتری و خطوط ارتباطی می‌بایستی داشته باشند. به عبارت دیگر، آیا حداقل شاخصهایی برای اینگونه سیستمهای مالی که از اهمیت خاصی برخوردار می‌باشند در نظر گرفته شده است؟ مثال دیگری که در این رابطه وجود دارد، عدم به عهده گرفتن مسئولیتی از طرف بانکها در قبال خسارتها و زیانهایی است که در خلال مفقود شدن و یا به سرقت رفتن و عدم اعلام مراتب به بانک اتفاق بیفتد. حال سؤالی که مطرح است این است که اگر مشتری مفقود شدن کارت خود را متوجه نشد و یا اینکه سعی نمود با بانک تماس بگیرد، ولی خطوط بانک اشغال بود و یا سیستم اطلاع رسانی بانک از کار افتاده بود، آیا باز هم کلیه تقصیرها بر عهده مشتری است و یا اینکه می‌بایست برای او تخفیف‌هایی نیز در نظر گرفته شود(شیخانی،1378(.
2-2-2- سوئیفت SWIFT42
سوئیفت یک انجمن تعاونی غیر انتفاعی است که در ماه مه 1973 میلادی توسط 239 بانک از پانزده کشور اروپایی و آمریکای شمالی راه اندازی گردید و هدف از آن جایگزینی روشهای ارتباطی غیر استاندارد کاغذی و یا از طریق تلکس در سطح بین الملل با یک روش استاندارد شده جهانی بود. از زمان تشکیل مؤسسه مزبور تا به امروز تمامی‌تلاشها در جهت توسعه زیر ساختهای مورد نیاز برای انتقال اطلاعات مالی و همچنین افزایش کیفیت و ظرفیت شبکه بوده است و امروزه، به لطف گسترش خدمات ارائه شده توسط سوئیفت، این مؤسسه به عنوان یک استراتژی موثر توسط جامعه مالی جهانی در نظر گرفته شده است. مرکز اصلی شبکه سوئیفت در کشور بلژیک بوده و طبق قوانین این کشور عمل می‌نماید و کشورهای آمریکا، هلند، انگلیس و هنگ کنگ به عنوان مراکز پشتیبانی اعضاء فعالیت دارند و سوئیفت در هر کشوری دارای یک SAP 43یا نقطه دسترسی به سوئیفت می‌باشد که توسط مؤسسه سوئیفت کنترل می‌شود.
در حال حاضر، شبکه سوئیفت بیش از دویست نوع پیام در کلیه زمینه‌های مالی بین المللی از قبیل موارد ذیل ارائه می‌نماید:
– تسویه حسابهای مبالغ کوچک و بزرگ- بروات
– حواله‌های بانکی ، حواله‌های بدهکار- بستانکار- اعتبارات اسنادی
– صورتحسابهای بانکی- معاملات سهام بین بانکها
– معاملات و تبدیلات ارزی- گزارش مانده و تراز حسابها
امروزه بالاتر از 9000 موسسه مالی در بیش از 200 کشور دنیا از شبکه سوئیس استفاده می‌کنند.
سوئیفت در ایران
در سال 1371 ایران به عضویت سوئیفت در آمد و در سال 1372 به شبکه بین المللی سوئیفت متصل گردید. دلیل عمده راه اندازی سریع سیستم سوئیفت، استفاده از زیرساختها و سیستم‌های ارتباطی پیشرفته موجود در خارج از کشور بود. در حال حاضر بانک مرکزی جمهوری اسلامی‌ایران و بانکهای ملی، صادرات، تجارت، سپه، ملت و بانک توسعه صادرات و بانک صنعت و معدن عضو شبکه بین المللی سوئیفت می‌باشند. (قلعه بانی، 1380)
تمامی‌اعضاء سوئیفت در یکی از بانکهای مورد نظر سوئیفت دارای حساب می‌باشند، و حق برداشت از این حسابها توسط اعضاء به مؤسسه سوئیفت داده شده است. مؤسسه سوئیفت حق اشتراک سالانه اعضاء، هزینه تجهیزات و جزواتی را که برای اعضاء ارسال می‌دارد را از این حسابها برداشت می‌نماید. بانکهای ایرانی در حال حاضر از انواع پیامهای سوئیفت، از جمله پیامهای مربوط به حواله شخصی، ارسال منابع بین بانکی و حساب به حساب، پیامهای مربوط به وام، اعتبارات اسنادی، وصولیها و پیامهای غیر مالی استفاده می‌نماید. در مواردی که بانکهای عضو سوئیفت به تعهدات خود نسبت به بستانکار نمودن حساب اعضاء دیگر عمل ننماید، این مؤسسات بین المللی می‌باشند که مرجع قضایی حل اینگونه اختلافات هستند و سوئیفت در این رابطه هیچگونه تعهدی بر عهده ندارد، چرا که مؤسسه مزبور تنها وظیفه نقل و انتقال پیامها را برعهده دارد. به همین دلیل بعضی از بانکها صرفاً با دریافت یک پیام سوئیفتی اقدام به بستانکار کردن حساب مشتری مورد نظر نمی‌کنند، بلکه حتماً بایستی حساب آنها از طرف بانک ارسال کننده پیام در خارج از کشور بستانکار شود. (همان منبع)
2-2-3- مبادله الکترونیکی داده‌ها(EDI)
از مبادله الکترونیکی داده‌ها می‌توان برای مخابره الکترونیکی مدارک و اسناد مانند سفارشات خرید، فاکتور، اعلامیه حمل، تاییدیه وصول کالا و سایر مکاتبات استاندارد و بازرگانی بین طرفین تجاری استفاده نمود.
موضوع مبادله الکترونیکی داده‌ها از دهه 1960 مطرح شد و به بیان چگونگی مبادله اطلاعات بین شرکتها و ادارات پرداخت.
در ارتباطات تجاری سنتی بر پایه کاغذ، واردنمودن مکرر یک رشته اطلاعات یکسان و واحد می‌تواند موجب بروزمشکلاتی گردد، ولی با استفاده ازمبادله الکترونیکی داده‌ها این مشکلات بطور قابل ملاحظه‌ای کاهش می یابد، این مشکلات بطورکلی عبارتنداز:
_صرف زمان بیشتر
_دقت کمتر
_هزینه بالای نیروی کار
در فن آوری مبادله الکترونیکی داده‌ها برای اسنادتجاری عادی مانند استعلام قیمت، سفارش خرید، اصلاحیه سفارش خرید، بارنامه، اعلامیه وصول، فاکتور و مدارک نظیرآنها قالبهای استاندارد پیام الکترونیکی تهیه شده است. این مجموعه های الکترونیکی، رایانه واقع دریک سازمان را قادر می‌سازد که بدون تهیه و تولید مدارک کاغذی با رایانه واقع در یک سازمان دیگر ارتباط برقرارنماید. به این ترتیب، تلاشی که بوسیله انسان برای خواندن، طبقه بندی وحمل فیزیکی این گونه اسنادصرف می‌گردد، حذف می‌شود(مطالعات وپژوهشهای بازرگانی، 1378 ).
EdI در سیستم بانکی
عبارتست از انتقال الکترونیکی اطلاعات که در حال حاضر بصورت گسترده در تجارت الکترونیکی تحت قوانینEDI (که استانداردهای ارائه شده توسط سازمان ملل متحد است) عمل می‌نماید. در حال حاضر مشتریان بانکها نیاز گسترده ای به سیستمهای انتقال اطلاعات مالی الکترونیکی44 دارند، چرا که :
اولاً : آنها می‌توانند حسابهای دریافتی خود را بهتر مدیریت نمایند و اعلامیه‌های بستانکاری را با دریافتهای خود مقایسه نمایند. همچنین می‌توانند مشکلات مربوط به اصلاح و مطابقتهای مربوط به حسابهای خود را کاهش داده و می توانند منابعی را که به دست می‌آورند، سریعاً سرمایه گذاری نمایند.
ثانیاً : آنها اشتباهات مربوط به ورود مجدد اطلاعات را کاهش می دهند‌ (در صورت استفاده از EDI نیازی به ورود مجدد اطلاعات وجود ندارد) و در نهایت آنها می‌توانند اطلاعات دریافتی خود را از نظر کیفی گسترش دهند.
یکپارچه سازی EDI
EDI در واقع انتقال معیارهای الکترونیک اسناد تجاری بین طرف‌های مختلف تجاری است که با کمترین دخالت و حتی بدون دخالت انسان صورت می‌پذیرد اما یکی از جدیدترین مباحث مطرح شده در این حوزه یکپارچه سازی EDI است که در شکل زیر مدلی مبتنی بر مولفه‌ها، مزایا و موانع انجام این کار ارائه می شود.
شکل 2-1- نمودار یکپارچه سازی EDI
هدف این مدل گذر از تجمیع داده‌ها به شیوه‌های سنتی به سوی استفاده از ابزارها و رویکردهای نوین الکترونیک می‌باشد که از منظر مؤلفه، مزایا و موانع به این مسأله پرداخته است. (فادل، 2010)
2-3- بانکداری الکترونیک
توسعه سریع فنآوری اطلاعات و ارتباطات، روی بانکداری نیز تأثیر گذاشته و باعث تغییرات ساختاری در این بخش شده است. صنعت بانکداری نیز متأثر از تغییرات فنآوری تحول معنی‌داری را تجربه می‌کند. در واقع بانکداری در حال حاضر به صنعت خدمات پردازش اطلاعات45 تبدیل گردیده است، به نحوی که اکنون به کانون اصلی دولت‌ها، رسانه‌ها، مصرف کنندگان و تجارت تبدیل گشته است. (همان منبع)
سرعت توسعه صنعت انفورماتیک باعث ایجاد تغییرات عمده‌ای در شکل پول و سیستمهای خدمات بانکداری در عرصه بانکداری گردیده و مفاهیم جدید را تحت عنوان پول الکترونیک46، ماشینهای تحویلدار خودکار47، همچنین پدیده‌های جدیدی تحت عناوین بانکداری خانگی48، تلفن بانک49، بانکداری از راه دور50 ، بانکداری اینترنتی51 و بانکداری مجازی52 بوجود آورده است. (همان منبع)
2-3-1- تعریف بانکداری الکترونیک
بانکداری الکترونیک دارای سطوح مختلفی می‌باشد و به تناسب هر کدام، می‌توان تعریف خاصی را ارائه نمود.
آنچه که در تمامی سطوح می‌توان مشاهده نمود استفاده از سیستمهای نرم‌افزار و سخت‌افزار رایانه‌ای می‌باشد.
هر چقدر به سمت سطوح بالاتر، یعنی بانکداری الکترونیک جامع53، حرکت نماییم، عملیات دستی کمتر، سیستمهای رایانه‌ای متمرکزتر، شبکه قابل دسترسی گسترده‌تر، محدودیت زمانی و مکانی کمتر و در نهایت امنیت اطلاعات بانکی بیشتر خواهد بود. بنابراین بطور کلی گسترش برنامه‌های رایانه‌ای تحت شبکه نه تنها موجب کاهش هزینه‌های هر تراکنش گردیده است بلکه موجب افزایش سرعت خدمات بطور قابل ملاحظه‌ای شده است.
“بانکداری الکترونیکی، اساساً به فراهم آوردن امکان دسترسی مشتریان به خدمات بانکی با استفاده از واسطه های ایمن و بدون حضور فیزیکی اطلاق می‌شود”(کهزادی، 1382(.
بنابر تعریف دیگری، بانکداری الکترونیک به ایجاد محصولات و خدمات با بهاء کم از طریق کانالهای الکترونیکی اطلاق می‌شود. این محصولات و خدمات می‌تواند شامل صورتحساب، وام، مدیریت سپرده‌ها، پرداخت های الکترونیکی و ایجاد محصولات و خدمات پرداختهای الکترونیکی ، همانند پول الکترونیکی54 باشند (کمیته بال، 1988).
اگر بخواهیم تعریف کلی از بانکداری الکترونیک داشته باشیم می‌توان چنین بیان کرد که بانکداری الکترونیک عبارت است از :
” ارائه خدمات بانکی از طریق یک شبکه رایانه‌ای عمومی قابل دسترسی (اینترنت یا اینترانت)که از امنیت بالایی برخوردار است.”
از طرف دیگر می‌توان گفت که یک بانک الکترونیکی، موسسه ای است که فاقد هر گونه شعبه فیزیکی می‌باشد و در واقع بانکی است که نیاز به امور کاغذی ندارد، محدود به مناطق جغرافیایی خاص نیست و بیست و چهار ساعته به مشتریان سرویس می‌دهد، در حقیقت نوع خاصی از بانک است که جهت ارائه سرویس به مشتریان از یک محیط الکترونیکی (مانند اینترنت) استفاده می‌کند. در این نوع بانک، تمامی‌عملیات بانکی اعم از دریافت یا واریز کردن پول، تائید امضاء، ملاحظه موجودی و دیگر عملیات بانکی بصورت الکترونیکی انجام می‌شود. مهمترین نوع بانکداری الکترونیکی بانکداری اینترنتی55 است، که گاه این دو با هم مترادف فرض می‌شوند.
بر خلاف بانکهای قرون وسطی که تنها وظیفه نگهداری اجناس و کالاهای با ارزش در جعبه های محکم و بزرگ را بر عهده داشتند، بانک های امروزی تبدیل به فروشگاههای عرضه کننده انواع متنوعی از خدمات گردیده اند. درواقع بانکداری در حال حاضر به صنعت خدمات پردازش اطلاعات56 تبدیل گردیده است و کیفیت خدمات الکترونیک بر وفاداری مشتری تاثیر مستقیم داشته همچنین از طریق جلب رضایت آنها تاثیر غیر مستقیم نیز بر وفاداری مشتریان دارد. (کوان، 2010).
2-3-2- بانکداری اینترنتی
فناوری اینترنت به سرعت در حال تغییر و اصلاح روش تعامل افراد با یکدیگر می‌باشد. تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که در آینده نزدیک، دیگر افراد بصورت فیزیکی در شعب مربوط به موسسات مالی حضور نیابند، لذا بانکداری اینترنتی به استفاده از اینترنت به عنوان یک کانال ارتباطی راه دور برای ارائه خدمات بانکداری اطلاق می‌شود. این خدمات شامل یکسری خدمات قدیمی‌از قبیل افتتاح حساب و یا انتقال پول و یکسری خدمات جدید همانند ارائه صورتحسابهای الکترونیکی می‌باشد. (همان منبع)
بانکداری اینترنتی به دو روش پیشنهاد می‌شود: یکی اینکه بانک می‌تواند یک وب سایت ایجاد کند و بانکداری اینترنتی را به عنوان یک ابزار اضافی نسبت به کانالهای تحویل سنتی درنظر بگیرد و دیگری، ایجاد یک بانک صرفاً اینترنتی و فاقد شعبه می‌باشد.
اولین و مهمترین فاکتورها در استفاده از بانکداری اینترنتی شامل دسترسی بهتر به خدمات، قیمت‌های بهتر و کاهش هزینه‌ها ‌می‌باشد. دلایلی که سبب موفقیت بانکداری الکترونیک بطور عام و بانکداری اینترنتی بطور خاص می‌شود پیچیده است و واضح است که فعالیت بانکها به تنهایی برای رسیدن به موفقیت کافی نیست، بلکه پشتیبانی زیر ساخت های عمومی، محیط اقتصادی و حکومتی نیز ضروری به نظر می‌رسند. (همان منبع)

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید